Dinsdag quote

Dear Mr. Brailsford,
Very many thanks for sending me your book. I have read it, as I do everything you write, with a good deal of pleasure. Partly I agree with it, but partly I am still confused in my own mind. At present I am busy on a technical treatise about the theory of money and credit. Once I am through with this I want to give myself up to getting quite clear in my own mind as to where I stand in relation to the ideal future of society. At present, my feeling is that this has to be attacked in the first instance from the ethical side rather than from the standpoint of technical economic efficiency. What we need is a form of society which shall be ethically tolerable and economically not intolerable. My opinions on a good many matters are shifting, but I do not yet clearly see where I am being led to. When it comes to politics, I hate trade unions.

John Maynard Keynes (1925). Brief aan Henry Noel Brailsford, geciteerd in Zachary Carter (2020). The Price of Peace. Money, Democracy and the Life of John Maynard Keynes, p 148.

Zaterdag quote

One kind of trouble that the equation with rational and gentlemanly behavior caused for economic argument is that it deflected attention away from the analysis of deception and fraud in the economy.

Mark Granovetter (2017). Society and the Economy. Framework and Principles, p 21

Donderdagse gevarieerde links

  • Slijmzwamcomputers? Slijmzwammen, dier noch schimmel, hebben een soort geheugen en intelligentie. In experimenten met reliëfkaarten vonden slijmzwammen hun weg dwars door de VS via een traject dat dat van Route 20, de langste weg in de VS, heel dicht benaderde. Idem met Autobahn 7, de langste nationale autoroute in Europa. Slijmzwammen konden ook redelijk precies het Oud-Romeinse wegennet in de Balkan reconstrueren. Slijmzwammen hebben blijkbaar “memristorische” eigenschappen. Een memristor is een weerstand met een geheugen, die data kan bijhouden zonder stroom nodig te hebben. De door Europa gesteunde onderzoekgroep Physarum Chip: Growing Computers from Slime Mould doet onderzoek naar de mogelijkheden. Via de onvolprezen The Browser.
  • Een ongewoon geïrriteerde Bill Gates over de Amerikaanse aanpak van Corona.
  • The Classical Theory of Economic Growth. De auteur is Donald J. Harris, professor Economie aan Stanford University en vader van Kamala Harris. “Until today, the theory of growth of capitalist economies continues to be one of the most fascinating and still unresolved areas of economic theory.Capital Accumulation and Income Distribution is een boek uit 1978 (volledige pdf achter de link), opgedragen aan dochters Kamala en Maya. Kamala’s ouders scheidden in 1971, toen zij zeven was. Toen ze twaalf was verhuisde haar moeder, een borstkankerspecialiste, met de twee meisjes naar Montreal, Canada. Via Marginal Revolution.
  • Peak Meat? Volgens cijfers van de FAO (Bloomberg artikel, beperkte toegang) zou er in 2019 en naar schatting ook in 2020 voor het eerst sinds 1961 wereldwijd minder vlees geproduceerd worden. Vooral de productie van rundsvlees daalt. Het aandeel van rundsvlees in de total vleesproductie daalt van 39 procent in 1961 tot 20 procent in 2018. Dat is goed klimaatnieuws.
  • Heerlijk interview van Nobelprijswinnaar Amartya Sen door Nobelprijswinnaar Angus Deaton, over de rol van ethiek in economie. “I think economists tend to ignore philosophy in general, but the idea of welfare in particular.” Door de vele verwijzingen naar de literatuur is het interview wellicht vooral interessant voor academische economisten. Maar het bevat ook leuke anekdotes – hoe Sen als jonge, arme student in Calcutta van de boekhandelaar het pas verschenen boek Social Choice and Individual Values (1951) van Kenneth Arrow mocht lenen, als hij het proper terugbracht. Arrow werd de belangrijkste invloed op het verder werk van Sen (om zich voor te bereiden op het interview nam Deaton nog eens de bibliografie van Sen door, maar hij stopte aan 26 boeken). Sen en Deaton roddelen ook over hun gezamenlijk tijd in Cambridge.
    Op de video van het interview is wel te zien dat Sen (1933) oud aan het worden is.

De nucleaire familie was een aberratie

Uit de krant van een tijd geleden:

Ruim dertig jaar had C.M. (50) geen contact met haar broer. Vorig jaar ontdekte ze dat hij was overleden in Brussel, na een leven op straat. Hem begraven kon pas na vijf weken. ‘De verantwoordelijke van de gemeente was met vakantie.’

Ik heb het zelf twee keer moeten lezen, en ik weet niet of de journalist het zo bedoeld heeft, maar je kan niet anders dan vallen over het schrijnende contrast tussen de dertig jaar en de vijf weken. Er lijkt ook een uitgesproken of onuitgesproken verwijt te zijn, maar geen spoor van berouw.
Hetzelfde maken we nu mee met wat in de rusthuizen is gebeurd. We zijn met zijn allen graag kritisch voor een organisatie die in uitzonderlijke omstandigheden gefaald heeft om mensen te beschermen die wij daar wel zelf hebben weggestoken.

De twee cases roepen interessante vragen op over de (economische en sociale) rol van de familie.

Journalist en schrijver David Brooks schreef in het maart-nummer van The Atlantic een opgemerkte en heel grondige analyse van de Amerikaanse familie: The Nuclear Family Was a Mistake. De cijfers en onderzoeken die Brooks citeert zijn Amerikaans, maar zijn analyse en conclusies zijn toepasbaar op Europa, denk ik, of zullen het zijn binnen een aantal jaren.

Brooks schetst de evolutie van de extended en corporate family van de 19de en begin 20ste eeuw, de uitgebreide familie waar ouders, kinderen, maar ook grootouders en andere familieleden het (landbouw)bedrijf exploiteerden, naar de nuclear familie – enkel ouders en kinderen – die vanaf ongeveer de jaren 1920 de norm werd. Tegen 1960 leefde 78 procent van de Amerikaanse kinderen in zo’n nuclear family.

Dat die nuclear family ook vandaag nog vaak als de norm wordt aanzien, is eigenaardig. Want, zo stelt Brooks, eigenlijk heeft deze familievorm maar echt goed gewerkt van 1950 tot 1965 en onder bijzonder voorwaarden, zoals vrouw aan de haard. Voor zover hij vandaag nog werkt, is dat voor een beperkt deel van de (Amerikaanse) bevolking.

If you want to summarize the changes in family structure over the past century, the truest thing to say is this: We’ve made life freer for individuals and more unstable for families. We’ve made life better for adults but worse for children. We’ve moved from big, interconnected, and extended families, which helped protect the most vulnerable people in society from the shocks of life, to smaller, detached nuclear families (a married couple and their children), which give the most privileged people in society room to maximize their talents and expand their options. The shift from bigger and interconnected extended families to smaller and detached nuclear families ultimately led to a familial system that liberates the rich and ravages the working-class and the poor.

Vandaag leeft nog slechts een derde van de Amerikanen in een nuclear family. Er zijn meer Amerikaanse huizen met huisdieren dan met kinderen. En veel Amerikaanse mannen leven de eerste twintig jaar van hun leven zonder vader en de volgende vijftien zonder echtgenote.

Brooks vindt dat zowel conservatieven als progressieven fout reageren op de teloorgang van de nuclear family.

Social conservatives insist that we can bring the nuclear family back. But the conditions that made for stable nuclear families in the 1950s are never returning.
Progressives, meanwhile, still talk like self-expressive individualists of the 1970s: People should have the freedom to pick whatever family form works for them. And, of course, they should. But many of the new family forms do not work well for most people.

In plaats van een terugkeer naar de nuclear family ziet Brooks een terugkeer van de extended family, onder verschillende vormen, en gedreven door een combinatie van economische motieven en sociale impulsen.

Rijkere mensen kopen gewoon extended families, door personeel aan te nemen dat voor hen alle functies verricht die vroeger in de extended family werden verricht, van babysitting tot bijscholing en therapie.

Vooral sinds de economische crisis van 2008 ziet Brooks ook een toename van multigenerationele huishoudens, van volwassen kinderen die terug thuis gaan wonen en van nieuwe woonvormen zoals coöperatief wonen.

Tegelijk kan je ook niet naast de heel sterke correlatie tussen rijkdom van een land en aantal single huishoudens en kleine gezinnen kijken.

Wat Brooks de ietwat bittere vaststellingen ontlokt:

First, the market wants us to live alone or with just a few people. That way we are mobile, unattached, and uncommitted, able to devote an enormous number of hours to our jobs. Second, when people who are raised in developed countries get money, they buy privacy.


Vrijdagse gevarieerde links

  • Heel grondige analyse van hoe de VS de Coronacrisis fout aanpakten.
  • Interactieve wereldkaart met data van de wereldvoedsel en -landbouworganisatie FAO.
  • Rangschikking van meest invloedrijke Europese parlementsleden (MEP) op het vlak van Digital Policy. Kleine lidstaten zoals Malta en Estland en Letland boksen ver boven hun gewicht. Belgische MEP’s staan op de 21ste plaats.
  • Het verhaal van de opgang en teloorgang van de ringtone-industrie. Ringtones werden “uitgevonden” in 1998. Tegen 2020 2002 was 30 procent van alle SMS-verkeer bedoeld voor het downloaden van ringtones. Nadat de grote muziekmaatschappijen op de kar sprongen, groeide de industrie naar een piek van 1.1 miljard dollar in 2007. Muziekmaatschappij BMI realiseerde op een gegeven ogenblik de helft van haar omzet in ringtones. En dan ging het steil bergaf tot ongeveer zero. Ringtones zijn vandaag industriële archeologie, maar ze hebben het grote publiek voor het eerst doen kennismaken met digitale aankopen van digitale dingen. Ze zijn de voorloper van de hedendaagse App Stores.
  • De New York Times realiseerde het voorbije kwartaal voor het eerst meer omzet in digitaal dan in print. Een historisch keerpunt. In Q2 realiseerde de nyt 185.5 miljoen dollar in digitale abonnementen en advertenties, tegenover 175.4 miljoen dollar in papier. De krant won 669,000 nieuwe digitale abonnees bij in het kwartaal, tot 6.5 miljoen abonnees. Tegen 2025 wil de nyt 10 miljoen digitale abonnees hebben.

Dinsdag quote

But what, then, is the significance of Economic Science? (It provides) no norms which are binding in practice. It is incapable of deciding as between the desirability of different ends. It is fundamentally distinct from Ethics. Wherein, then, its unquestionable significance consist? Surely it consists in just this, that, when we are faced with a choice between ultimates, it enables us to choose with full awareness of the implications of what we are choosing. Faced with the problem of deciding between this and that, we are not entitled to look to Economics for the ultimate decision. There is nothing in Economics which relieves us of the obligation to choose.

Lionel Robbins (1935). An Essay on the Nature and Significance of Economic Science

Jeff Bezos over Big Tech

In zijn openingsgetuigenis voor de hoorzitting voor het Amerikaanse Congress schetste Amazon-topman Jeff Bezos in het kort de geschiedenis van zijn bedrijf, die ook zijn persoonlijke geschiedenis is.

Naast Amazon getuigden ook Apple, Google en Facebook op 29 juli voor het Congress. Big Tech ligt, ook in de VS, onder vuur omdat ze te groot, te machtig en te monopolistisch zou geworden zijn.

Bezos speelde met zijn getuigenis op emoties en, hoe kan het anders, vaderlandsliefde, en dat was wellicht een slimme aanpak.

My mom, Jackie, had me when she was a 17-year-old high school student in Albuquerque, New Mexico. Being pregnant in high school was not popular in Albuquerque in 1964. It was difficult for her.

Forward naar 1994. Bezos is dertig en staat op het punt staat een goedbetaalde job in de financiële sector op te geven om Amazon op te starten:

The initial start-up capital for Amazon.com came primarily from my parents, who invested a large fraction of their life savings in something they didn’t understand. They weren’t making a bet on Amazon or the concept of a bookstore on the internet. They were making a bet on their son. I told them that I thought there was a 70% chance they would lose their investment, and they did it anyway. It took more than 50 meetings for me to raise $1 million from investors, and over the course of all those meetings, the most common question was, “What’s the internet?”

Forward naar vandaag:

At Amazon, customer obsession has made us what we are, and allowed us to do ever greater things. I know what Amazon could do when we were 10 people. I know what we could do when we were 1,000 people, and when we were 10,000 people. And I know what we can do today when we’re nearly a million [eigenlijk: 840,000]. I love garage entrepreneurs — I was one. But, just like the world needs small companies, it also needs large ones. There are things small companies simply can’t do. I don’t care how good an entrepreneur you are, you’re not going to build an all-fiber Boeing 787 in your garage.

Hier is de volledige getuigenis.

Natuurlijk is het over de top Amerikaans. “The rest of the world would love even the tiniest sip of the elixir we have here in the US,” zegt Bezos in zijn getuigenis. Zurige commentaar in The Guardian van de Canadese tech-journalist en activist Tim Bray: “Um, I don’t think so.” Um, ik denk het wel.

Als er al een strijd moet zijn tegen Big Tech, zal die niet enkel gewonnen of verloren worden in het Amerikaanse Congress of voor het Europese Hof van Justitie. Het zou wel eens kunnen dat de publieke opinie in deze hachelijke tijden vindt dat er andere prioriteiten zijn. Bezos verwees in zijn getuigenis naar onderzoek van Georgetown en New York University waaruit bleek dat Amazon in de VS het tweede meest vertrouwde merk was, na het leger (bij de Democraten zelfs vóór het leger; bij de Conservatieven na het leger en de politie).

Een recente Axios Harris Poll leert dat, sinds het begin van de Corona-crisis, het vertrouwen van Amerikaanse consumenten in de medische beroepen met 47 procent gestegen is, in de retail en voedingswinkels met 35 procent en in technologie met 28 procent. Het vertrouwen in mediabedrijven en socialemediabedrijven is wel gedaald.

Voor Tyler Cowen is de strijd over. De critici van Big Tech hebben hun moment gemist en het debat zou beter geheroriënteerd worden:

I am going to “call” that the “war against Big Tech” essentially is over, and that the critics have failed. The new debate will be about ensuring universal access to various internet services (which will involve further regulation of some kind), not splitting up the major companies or eliminating their basic functions.


Schooltelevisie

Nu het denbkbaar wordt dat scholen in september niet volledig zullen kunnen openen, is het tijd dat we denken aan creatieve oplossingen om aanvullend afstandsonderwijs te organiseren.
Voorstel (via zus Ann, die al jarenlang in televisie werkt): laat ons de goede oude schooltelevisie van stal halen, en op een hedendaagse leest schoeien.

  • Moet lukken voor de meeste vakken in lagere school en secundaire school
  • Niet enkel uitgestelde web-tv, maar echte real-time televisie op vaste uren voor vaste vakken, zodat kinderen en ouders kunnen rekenen op regelmaat
  • Een lesprogramma zou een combinatie zijn van gemonteerde “ex-cathedra” + een getuigenis van iemand uit de praktijk over het lesprobleem + documentaire beelden + interactie (live quizes tijdens de uitzending, waarin leerlingen zich kunnen meten met elkaar) en opdrachten met deadline na de uitzending, op te volgen door de eigen leraar

Next steps:

  • Princiepsbeslissing en budget. Dat zou geen probleem mogen zijn. Onderzoekers van de World Bank berekenden dat elk kind in het huidige cohort van kinderen op de lagere en secundaire school bij een verlies van 0.6 jaar scholing door Corona een inkomensverlies van 16,000 dollar over zijn levensloop zou kunnen lijden. Voor de 915,000 kinderen uit Vlaamse lagere en secundaire scholen betekent dat dus een maatschappelijke kost van 14.6 miljard dollar (12.4 miljard euro). Met een heel kleine fractie daarvan kan een heel degelijk schooltelevisieprogramma worden gemaakt, dat ook in de jaren na Corona nog dienstig zal zijn.
  • Een overkoepelend project management, research teams, redacties en opnameploegen samenstellen
  • Formats uitwerken
  • Opname- en montagestudios regelen
  • Een strenge selectieproef organiseren voor tv-leraren en -docenten, waarin we de best of the brightest combinatie zoeken van pedagogische vaardigheid, vakkenis, en tv-persoonlijkheid. Naarmate uit de selectieproef kandidaten gekozen worden, beginnen zij deel uit te maken van de redacties
  • Draaien

Dinsdag quote

How selfish soever man may be supposed, there are evidently some principles in his nature, which interest him in the fortune of others, and render their happiness necessary to him, though he derives nothing from it except the pleasure of seeing it.

Adam Smith (1759). The Theory of Moral Sentiments, Part 1, chapter1

Zaterdag quote

We have become accustomed to the idea that a natural system like the human body or an ecosystem regulates itself. To explain the regulation, we look for feedback loops rather than a central planning and directing body. But somehow our intuitions about self-regulation do not carry over to the artificial systems of human society. (Thus)…the…disbelief always expressed by (my) architecture students (about)…medieval cities as marvelously patterned systems that had mostly just “grown” in response to myriads of individual decisions. To my students a pattern implied a planner… The idea that a city could acquire its pattern as “naturally” as a snowflake was foreign to them.

Herbert Simon (1981). The Sciences of the Artificial, p 33

Kapitalisme: Is het einde nabij?

Is het einde nabij voor het kapitalisme? Sinds het begin van het kapitalisme, te beginnen met Marx himself, tiert er rond die vraag een welige bestsellercultuur. Ook wie vandaag het einde van het kapitalisme voorspelt, bevindt zich in illuster gezelschap.

We weten vandaag dat alle doemvoorspellers ongelijk hebben gekregen. Tot nader order? Of is het “This time is different” argument, dat zowat elke doemvoorspeller al gebruikt heeft, deze keer overtuigender?

De komende weken bespreek ik enkele +/- recente toevoegingen aan het genre.

  • How Will Capitalism End? (2016), van de Duitse socioloog Wolfgang Streeck . Een horrostory over wat Streeck “The Beast” noemt.
  • Foretelling the End of Capitalism. Intellectual Misadventures since Karl Marx (2020), van Franscesco Boldizzoni, economisch historicus en professor politieke wetenschappen. Hij traceert de intellectuele geschiedenis van doemvoorspellingen van Marx en Mill tot heden.
  • The Future of Capitalism (2018), van Paul Collier, professor Economie aan Oxford University en voormalig Director of the Research Department van de World Bank. Hij verwerpt de oplossingen van demagogen en populisten en stelt pragmatische pistes voor. “Capitalism needs to be managed, not defeated.
  • Deaths of Despair and the Future of Capitalism (2020) van Anne Case en Nobelprijswinnaar Angus Deaton. Een exclusief Amerikaanse insteek, maar met interessante lessen over wat er fout en te herstellen is aan kapitalisme in het algemeen.
  • Addendum, hoe kon ik hem vergeten: Capitalism, Alone. The Future of a System that Rules the World (2019), van Branko Milanovic.
  • Mischien ook nog: Capitalism 4.0: The Birth of a New Economy in the Aftermath of Crisis? (2010), van de Britse economische journalist Anatole Kaletsky. Maar daar wil ik eerst nog checken of het in de voorbije jaren verouderd is, en hoe.

Spoiler alert: op het einde van de reeks zal ik waarschijnlijk de vraag of het einde nabij is, niet kunnen beantwoorden.


Ook low-tech afstandsonderwijs is effectief

Onderzoekers van de World Bank berekenden dat het huidige cohort van kinderen op de lagere en secundaire school bij een verlies van 0.6 jaar scholing door Corona een inkomensverlies van 16,000 dollar over hun levensloop zouden kunnen lijden. Voor alle kinderen ter wereld betekent dat een inkomensverlies van 10 biljoen dollar.

Onderzoekers van het Centre for the Study of African Economies van Oxford University deden in Botswana (!) een randomized controlled trial waarbij ze lagereschoolkinderen uit 4,500 families met low-tech middelen hielpen tijdens de lockdown, van maart tot mei.

Een groep kreeg over het “cijferprobleem van de week” sms-berichtjes, een andere groep telefonische bijstand van 15-20 minuten, een derde groep zowel sms als telefoon, en een controlegroep niets.

De groep die zowel sms-berichten kreeg als telefonische bijstand verminderde haar “ongecijferdheid” (innumeracy) met 52 procent, die met enkel sms-berichten met 34 procent. De onderzoekers schatten dat leerlingen een standaardafwijking kunnen winnen op het vlak van leren voor een kost van 13 tot 50 dollar per leerling.

Er ligt een historisch kans om meer in te zetten op online onderwijs + een-op-een coaching en veel minder op alles wat daartussen ligt.